माझे लहानपणाचे छंद

" बाळ तुला काय आवडत ? मोठेपणी कोण होणार ? " ह्या प्रश्नाने मला लहानपणी खुप छळलं आहे. एकदा तर " पोलीस " अस उत्तर दिल्याने लहानपणी मार मिळालेला आठवतोय. म्हणे कि काय " निदान ईनस्पेक्टर तरी म्हणायचं, पोलीस काय, दळभद्री कार्ट ". तस ह्या प्रश्नाने मोठेपणी पण माझा पिच्छा सोडलेला नाही. " व्हाट्स यूर होबी ? " असा प्रश्न आला की मी विचारात पडतो. आधी शाळेत निबंध लिहावा लागे आणी आता तोंडाने सांगावं लागतय. काय तर म्हणे 'माझा छंद' या विषयावर विस ओळी निबंध लिहा.... आता काय सांगावे बरे ? मला हा प्रश्न पडण्याच कारण म्हणजे, मला एक छंद असेल तर शपथ. माझे अनेक छंद होते कारण ते चालू व्हायचे आणी पाठोपाठ संपायचे देखील. मी लहानपणी केलेल्या त्या चाळ्याना छंद म्हणणे जरा अतिशयोक्ती होईल पण तरीही चाळा हा शब्द पण जरा जास्तच "डाऊन मार्केट" आहे म्हणून छंद.
रेल्वेची तिकिटे गोळा करणे हा छंद त्यातल्यात्यात जरा जास्त दिवस टिकलेला. मुंबई आणी लोकल ट्रेन अस समीकरण माझ्या जन्मापासूनच मनावर ठसलेलं. येणारया जाणाऱ्यांकडे मी तिकिटं मागायचो. आधी थोडं कौतुक झालं पण नंतर लोकं मला टाळू लागली. त्यांच्याकडचं रिटर्न तिकीट ते मला कसे देतील बरे. माझा हट्ट आपला चालूच. " अरे बाबा, मला परत जायचं आहे तेंव्हा लागेल ना रे तिकीट ", " पोलीस पकडतील ना रे मला, जेल मध्ये टाकतील नं ", अश्या अनेक फुटकळ कारणांचा माझ्यावर मात्र काही परिणाम व्हायचा नाही. खर तर, नाही म्हणायला परिणाम झाला, पण घरी येणारया पाहुण्यांच्या संख्येत. त्रास न होता, उलटा असा फायदा झाल्याने घरून पण ह्या छंदाला छुपा पाठींबा असायचा. काही पाहुणे तर इतके इरसाल होते कि ते माझ्यासाठी स्वतःच तिकिटं जमावायाचे. ती जुनी तिकिटं मला देवून आपलं रिटर्न तिकीट वाचवायचे. बरीच तिकीट गोळा झाल्यावर माझ्या मनाचं समाधान झालं. पुढे त्या तिकिटांनां वाळवी लागली आणी ती माझी मेहनत कचरयाच्या हवाली झाली.
सायकल चालवणे हा दुसरा जास्त दिवस टिकलेला खेळ अथवा छंद म्हणता येईल. व्यायाम प्रकार मला जास्त कधी रुचले नाहीत, कुणा बॉडी बिल्डर ची बॉडी पाहिली की अंग मेहनतीला सुरवात करायची, आणी आठवड्या भरात त्याच भूत उतरलं की पुन्हा येरे माझ्या मागल्या. सायकल च्या निमित्ताने थोडा व्यायाम व्हायचा. भाड्याच्या सायकलीला, ऑइल, ग्रीस वगेरे वंगण लावणं त्या 'चंदन सायकल मार्ट' वाल्याच्या इभ्रतीला शोभणारं नसल्याने जरा जास्तीचाच व्यायाम व्हायचा. स्वत ची सायकल येण्यास १० वी त चांगले मार्क्स काढावे लागले. त्या आधी भाड्याची सायकल चालवून हा छंद पूर्ण करावा लागे. भाडं म्हटलं की पैसे आले, घरापासून हाकेच्या अंतरावर शाळा असल्याने 'पॉकेट मनी' असा कधी मिळत नसे. मोठीआई कधी घरी आली की ती गपचूप पैसे देत असे. मग माझं सायकल प्रेम उफाळून येई. पन्नास पैसे अर्धा तास असा हिशेब होता, मिळालेले पैसे पुरवून पुरवून वापरावे लागत. त्यासाठी चोकलेट, चिंचा, बोरं, बर्फाचा गोळा इत्यादी गोष्टींचा काळजावर आणी जिभेवर दगड ठेवून त्याग करावा लागे.
वेगवेगळ्या रंगाचे, आकाराचे दगड गोळा करण्याला घरच्यांचा प्रचंड विरोध होता. चिकण मातीचे प्राणी बनवायचा छंद ते कोणते प्राणी आहेत ते आम्हालाच ओळखू न आल्याने बंद पडला. ह्याच प्रकारात मातीचा आंबा बनवण्याचा आणी त्याला पिवळ्या रंगात रंगवण्याचा असफल प्रयत्न केला होता. रंगपेटीतला सगळा पिवळा रंग त्या मातकट आंब्याने पिवून टाकला होता. पुढे मला नंतर ह्या पिवळ्या रंगासाठी वर्षभर वाट पहावी लागली होती आणी चित्र कलेच्या तासाला केळ्या - आंब्याच चित्र निळ्या रंगात रंगवावं लागलं होतं. तेंव्हा बाईंनी ते चित्र पूर्ण वर्गाला उंचावून दाखवलं होतं. शेवटी अश्या रीतीने माझा आणी चित्रकलेचा पण संपर्क तुटला तो कायमचा. बॉल बेअरिंग, छोटे मोठे गियर चे तुकडे जमवायचा पण प्रयत्न करून पाहिला. ते बॉल बेअरिंग सांभाळायचे म्हणजे तारेवरची कसरत होती. हातातून एखादा चुकून पडला कि असा पळायचा की त्या मुंबईच्या, फर्निचर ने गच्च भरलेल्या, १० बाय ८ च्या खोलीत शोधाशोध करण्यात नाकीनऊ यायचे. शिकवण्या घेण्याची हौस कुणी मुलं न आल्याने, प्लास्टिकचे प्राणी, काचेच्या रिकाम्या बाटल्या वगेरे जमवून, त्याना शिकवून पूर्ण केली. निदान त्या अनुषंगाने आपल्या मुलाचा अभ्यास होतोय हे पाहून ह्या छंदाला घरून पण पूर्ण परवानगी होती. उलट एक काळा फळा मम्मीनेच आणून दिला होता. भिंती खराब होवू नयेत हि छुपी इच्छा त्या मागे होती हे काही सांगायला नको. चाचा चौधरी, साबू, चिंगी, फास्टर फेणे, बोक्या सातबंडे, वगेरे प्राण्यांनी माझा बराच पॉकेटमनी आणी वेळ खर्च केला होता. जीभ व पोट जास्त प्रिय असल्याने आणी पुस्तक वाचण्यासाठी मागच्या बाकांवर बसून अभ्यासाची बोंब केल्याने ते बंद करायची धमकीवजा सूचना पाळावीच लागली. पिंपळाच्या झाडाचं पान पुस्तकात ठेवून त्याची जाळी होईपर्यंत वाट बघावी लागे. त्यावर मग एक जालीम उपाय काढला होता. ते पान, दोन तीन दिवस पाण्यात भिजवून ठेवायचं आणी मग ब्रश ने ते घासून त्यावरचे कुजलेले हरित कण काढून टाकायचे आणी मस्त जाळी तयार करायची. मग पुढे पुढे गैलरीत जास्तच कुजका वास यायला लागल्यावर हे प्रकार बंद झाले. जेवणाचे वेगवेगळे पदार्थ पाककृतीच्या पुस्तकात पाहून बनवणे असा छंद जोपासण्याचा यत्न केला पण हाताला चटके मिळाल्यावर भाकर बनवणे बंद झाले. पोस्टाची तिकीट गोळा करण्याच्या छंदावर ईमेल ने पाणी फिरवलं. फोटोग्राफीचा नाद नवा केमेरा जुना होईपर्यंतच टिकला. ह्या छंदाची सेवा करत असताना हातातून जमिनीवर पडून त्याचे तीन तेरा वाजल्यावर हा छंद पण इतिहास जमा झाला. पुढे ह्याच प्रकारात २५ हजाराचा सोनी हँडीकँम मेमरी फुल होई पर्यंतच वापरला गेला आणी आता धूळ खात कपाटात मूकपणे दिवस मोजतो आहे. डायरी लिहिण्याचा प्रकार मी गेले कित्येक वर्ष करत आहे पण नवीन डायरीच्या मार्च महिन्यानंतरच्या महिन्यांनी शाईची चव कधी पाहिली नाही.
शेवटी आजकाल मी मला झोपण्याचा, खाण्याचा आणी टी व्ही पहाण्याचा छंद आहे असं सांगतो म्हणजे छंदापरी छंद आणी बंद व्हायची काळजी नाही. हा छंद मात्र कायम स्वरूपी माझ्या सोबत रहाणार आहे.

प्रयागच्या फ़ँक्टरीत जायला मिळणार म्हणून साखरेला खुप आनंद झाला. ह्याच दिवसाची ती खुप आतुरतेने वाट पाहत होती. लहान मुले साखरेला खुपच प्रिय होती आणी आता तर तिला लहान मुलांची ओढ़ लागली होती. बेळगावच्या " रेणुका शुगर"च्या कारखान्यात स्वच्छ आंघोळ करून, पांढऱ्या रंगाची साडी नेसून, गोणपाटात स्वतःला सजवून ती प्रवासाला निघाली. या कारखान्यातुन प्रवासाला निघण्याची साखरेची ही काही पहिली वेळ नव्हती, या आधी सुद्धा कधी कुणाच्या चहात, खीरित, गोड़ी निर्माण करायला तिला धडपड़ाव लागत असे. तिला पण लोकांच्या आयुष्यात गोड़ी निर्माण करायला खुप आवडत असे.अस असलं तरीपण आज प्रयागची गोष्टच काही वेगळी होती. इथ येण्यासाठी साखर नेहमी आसुसलेली असे.
तिन दिवसांच्या प्रवासांनंतर प्रयागच्या आवारात एक ट्रक आला होता. इथे असणाऱ्या हमाल लोकांनी आपल्या डोक्यांवरचे फेटे काढून,शर्टाच्या बाह्या वर सरसावत साखरेच जंगी स्वागत केलं. तिच्या बऱ्याच दिवसाच्या प्रतीक्षेचा अंत झाला होता म्हणून साखर खुप खुश होती.नाचत गात हमाल लोकांच्या खान्द्यावरून ती गोडाउनकड़े निघाली. तिच्या खुशीच आणखी एक कारण होतं. तिचा जीवाभावाचा मित्र तिला इथेच भेटणार होता,तो म्हणजे " लिक्विड ग्लुकोझ ".त्याचे आणी साखरेचे प्रेमाचे किस्से जगभरात मशहूर होते. ' लिक्विड ग्लुकोझ' ला ती प्रेमाने ' एल जी' म्हणत असे. हा एल जी दिसायला खुप गोंडस होता. तशी साखरे इतकी गोड़ी त्याला नसली तरी स्वभावाने खुपच साधा होता. कधी कुणाला दुखावायचा नाही, त्याचं सर्वांबरोबर पटत असे. त्याच्या ह्याच स्वभावावर तर साखर भाळली होती. 'एल जी' ला पण साखरेच्या आगमनाची चाहुल लागली होती. ' बटर' ने ' वनस्पति तुपा'ला तसं सांगताना एल जी ने गपचूप ऐकलं होतं. तोही खुप उत्सुक होता. एका छोट्या मुंगीला त्याने बोलावलं आणी साखरेला एक चिठ्ठी पाठवली. तस प्रयागच्या आवारात खर तर मुंगीलाही शिरायला वाव नव्हता पण ह्या मुंगीला त्याने आपल्याकड़े असणाऱ्या गोड रसाची लालूच दाखवली होती. प्रयागमध्ये शिरण अवघड होतं पण तरीही त्या मुंगीने एका रात्री धाडस केलं आणी ती एका छोट्या भोकातून जीव मुठीत घेवुन आत शिरली. साखरेला चिठ्ठी वाचून इतका आनंद झाला की तिने आपल्या गळ्यातला साखरहार काढून मुंगीला बहाल केला.साखरेचा प्रिय सखा 'एल जी' तिला लवकरच भेटणार होता. सोमवारी सकाळी सहाला त्याने तिला "रियाक्टर" बागेत बोलावलं होतं. साखरेला आता त्या दिवसाची ओढ़ लागुन राहिली होती.
सोमवारची सकाळ उजाडली. साखर तयार होवून निघाली त्या रियाक्टरकड़े. बागेत शिरताच मात्र तिला 'पाणी' दिसलं. हे 'पाणी' तीथ आधीच येवून थांबलं होतं. पाण्याच तीथ येणं साखरेला अजिबात आवडल नाही.अगोदरच पाणी आणी साखरेचा छत्तीसाचा आकडा. त्यात हे पाणी एकदम धूर्त होतं. साखरेविषयी काही बाही सांगुन एल जी च्या मनात ते सारखं विष कालवत असे. गोड गोड बोलून कुणालाही वश करण्यात त्याचा हातखंडा होता. एल जी आणी पाणी प्रयागमध्ये एकत्र रहात असत. एल जी ला पाण्याचा हा स्वभाव माहीत होता,पण काय करणार त्याचा नाईलाज होता. आल्या आल्या पाण्याने साखरेवर जाळं टाकायला सुरवात केली. एल जी बद्दल कागाळी करायला सुरुवात केली. त्याने साखरेचं इतकं डोकं फिरवलं की एल जी आल्यावर साखरेने त्याच्यावर आगपाखड करायला सुरुवात केली. वातावरण तापू लागलं. पाण्याने मात्र आता सरडयासारखा रंग बदलला. हा पाण्याचा आणखीन एक गुणधर्म होता. जशी परिस्थिति असेल तस ते वागायचं,जसं भांड असेल तसा आकार घ्यायचं. कुठल्याही रंगात रंगत असे. इकडची गोष्ट तिकडे करणे, दुसर्यांचे कान भरणे, यात त्याचा हातखंडा होता. 'एल जी'ची बाजू घेवुन त्याने साखरेला एकटं पाडलं. तपमान ८० डिग्री पर्यंत वाढलं. साखर काही हार मानायला तयार नव्हती. 'सोडियम सिट्रेट', 'फ्रूट पावडर' वगेरे मंडळींनी शांतता राखण्याचा खुप प्रयत्न केला. पण तिघेही इरेला पेटले होते. आतापर्यंत साखरेला कळून चुकलं होतं की पाणीच या कलहाला कारणीभुत आहे, तिने आपला मोर्चा आता पाण्याकड़े वळवला, 'एल जी'च्या पण आता लक्षात आलं की पाण्यानेच हे सगळ घडवून आणलं आहे. वातावरण तापत चाललं होतं. 'एल जी'ने पण साखरेची बाजू घेतली. तापमान १४३ डिग्री पर्यंत वाढलं. दोघांना एकत्र झालेलं पाहून पाणी भांबावून गेलं. पळ काढण्याशिवाय त्याच्यासमोर काही पर्याय राहिला नव्हता. पाण्याच्या निघून जाण्याने शांतता झाली. साखरेने एल जी कड़े हळूच पाहिलं आणी नजरेनेच माफ़ी मागितली. एल जी गालातल्या गालात हसला. दोघांच्या आयुष्याला नवी दिशा मिळणार होती. दोघे एकमेकांकडे बराच वेळ पाहत राहिले. मग साखरेने 'एल जी'च्या कानात तिची इच्छा सांगितली. त्यालाही ती कल्पना खुप आवडली. त्यासाठी त्यांना एल जी च्या एका मित्राची म्हणजे डॉ.'सिट्रिक अँसीड'ची मदत होणार होती. दोघे त्याच्याकड़े गेले. लहान मुलांकडे छोट्या छोट्या गोळ्यांच्या रुपात जाण्याचा विचार ऐकुन डॉ.सिट्रिक अँसीड तयार झाला. त्याला पण लहान मुले खुप आवडत. पाण्याबरोबरच्या भांडणामुळे ह्या दोघांच्या संसारात एक आंबटगोड चव निर्माण झाली होती. पण आता मात्र त्यांच्या प्रेमाचा सुगंध सर्वत्र दरवळू लागला होता. मग डॉ.'सिट्रिक अँसीड'च्या मदतीने ह्या दोघांनी अनेक छोट्या छोट्या गोळ्यांन्ना जन्म दिला. आपल्या असंख्य मुलांना पाहून, साखर आणी 'एल जी'ला खुप आनंद झाला. त्यानी मग सर्वांसाठी प्लास्टिक ल्यँमीनेटचे रंगेबिरंगी छान छान कपड़े घेतले. प्रत्येकाला हे कपड़े घालून बाजारात रवाना केलं. 'नटखट मँगो' , 'वाईल्ड बनाना', 'मँगो डीलाईट', ऑरेंज जोश', 'पाइनापल पंच' , वगेरे नावाने ' कँडीमँन ' चं साम्राज्य निर्माण केलं. या गोळ्यांच्या रुपात लहान मुलांकडे जाण्याचं साखरेच स्वप्न आता पूर्ण होणार होतं.
एका पानवाल्याच्या दुकानात लहान मुलांच्या प्रतिक्षेत किती वेळ गेला ते "कँडीमँन" नावाच्या पेपरमिंटच्या गोळीला कळलं नाही. दुरून दोन मुलं येताना पाहून ती खुश झाली. आज आपल्या आई बाबांच स्वप्न पूर्ण होणार म्हणून तिच्या डोळ्यात आनंदाश्रू तरळले. त्या मुलांनी गोळ्यांच्या डब्यावरून एक नजर फिरवली आणी "कँडीमँन" पेपरमिंटच्या गोळीकडे बोट दाखवलं. दोन रुपये त्या दुकानदाराच्या हातावर टेकवून चार गोळ्या घेवून ती मुले शाळेकडे निघाली. त्यांच्या मुठीतली ती गोळी स्वतःला धन्य समजत होती. तोंडात शिरताच तिच्यातली साखर विरघळू लागली आणी त्या मुलांच्या तोंडावर एक प्रकारचं समाधान दिसू लागलं. ह्याच दिवसासाठी साखरेने एवढा खटाटोप केला होता. आज ती खुप खुश होती. लहान मुलांच्या जीवनात तिने गोड़ी निर्माण केली होती आणी आज तिच्या आयुष्याचं सार्थक झालं होतं.

प्रिय वाचकांस, आपल्या उदंड प्रतिसादाबद्दल धन्यवाद, ख़ास लोकआग्रहास्तव ह्या एकांकिकेचा पुढील भाग प्रर्दशित करत आहे, हा भाग पण तुम्हाला आवडेल अशी आशा आहे.
या कथानकातिल सर्व पात्रे काल्पनिक असून,त्यांच वास्तविक जीवनाशी अथवा जीवंत वा मृत व्यक्तीशी काही साधर्म्य आढ़ळल्यास तो निव्वळ एक योगायोग समजावा.
आपला सम्पादक / दिग्दर्शक.

स्थळ : पुन्हा हैदराबाद सेंट्रल, जागा : नूडल बार, वेळ : सायं सात - साडेसात.
मुख्य कलाकार : राहुल, रुजुता आणी अमेय.
सहकलाकार : वेटर १ ला, वेटर २ रा, व 'चीनी'कम.
नवोदित कलाकार : चीनीचाँव.

राहुल : त्या नूडल बार कडे पाहू नका, ओळखतिल ते.
रुजुता: २ महीने झाले आहेत,आता नाही ओखळणार. मला पनीर सिझ्लर पाहिजे.
राहुल : बर, पण त्या दुसऱ्या दरवाज्याने जावू. त्या चीनीकमला टाळूया.
रुजुता: इथून जावुया. ( तिघे दुसऱ्या दरवाज्याने आत शिरतात )
राहुल : हे कुठे आलो आपण.
रुजुता: हे काहीतरी वेगळ दिसतय.
राहुल : अग हे बोम्बे बार आहे, नूडल बार नाही.
रुजुता: चला तिथे, नूडल बार मध्ये जावू.
( एका शोर्टकट ने तिघे नूडल बार मध्ये शिरतात, इथे तिथे चोरून पाहात )
राहुल : चला त्या चीनीकमला दिसलो नाही आपण.
रुजुता: इथे बसुया, त्या कोपऱ्यात नको.
राहुल : हो हो , नाही तर पुन्हा तीच गत व्ह्यायची.
चीनीचाँव : हल्लो शर, वाट केन आय डू फोर यु.
राहुल : मेनू कार्ड प्लीज.
रुजुता: पनीर सिझ्लर...
राहुल : ते आहे का बघ त्या मेनू कार्ड मध्ये.
रुजुता: मागच्या वेळेस होतं ना. ( चीनीचाँव कडे पाहून ) डू यु हव पनीर सिझ्लर.
चीनीचाँव : यश मेम. पनीर सोया चिली,
राहुल : आणी अमु तुला रे.
अमेय : हे मिक्स वेज मशरूम सिझ्लर.
राहुल : ( चीनीचाँव कडे पाहून ) ब्रिंग वन पनीर सोया चिली स्माल, एंड मिक्स वेज मशरूम बिग.
चीनीचाँव : एनी शुप शर.
राहुल : हं चिकन मनचाव सूप .
रुजुता : अहो काय हे, शिवरात्र आहे न आज.
राहुल : ओके, वेज मनचाव सूप.
रुजुता : टू बाय थ्री.
चीनीचाँव : एनी स्टार्टर शर.
राहुल : नो नो, थैंक्स.
चीनीचाँव निघून जातो.

इथे किचन मध्ये...
वेटर १ ला : अबे सुन, उस आदमी को मैंने कही देखा है.
वेटर २ रा : मुझे भी ऐसा ही लग रहा है.
वेटर १ ला : वो दो महीने पहिले बिना पैसे दिए भाग गए थे वो दोनो तो नहीं.
वेटर २ रा : पर उस आदमी को तो फ्रेंच दाढ़ी थी.
वेटर १ ला : निकाल दी होगी.
वेटर २ रा : फिर बता क्या करे.
वेटर १ ला : ए, सुन चीनीचाँव, क्या ऑर्डर दिया उन लोगोने?
चीनीचाँव : वेज मनचाव सूप, एंड २ सिझ्लर.
वेटर २ रा : पनीर सिझ्लर ??
चीनीचाँव : या या ..
वेटर १ ला : कन्फर्म हुआ.....ये वही दोनों है. पनीर सिझ्लर मै भूल नहीं सकता.
वेटर २ रा : चलो मजा चखाते है.
वेटर १ ला : एक आयडिया है. सुन ( कानात काही सांगितल्यासारख करतो )
वेटर २ रा : वा वा, अब मजा आयेगा.
वेटर १ ला : पूरा वसूल करेंगे. छोडेंगे नहीं इस बार.
वेटर २ रा : चीनीचाँव इधर आ, कुछ बताना है तेरेको. ( चीनीचाँव ला घेवून आत जातात ).

इथे बाहेर...
रुजुता : आज पाहू किती वेळ लागतो ते.
राहुल : चल फिरून येवुया, बनवून ठेवा म्हणाव. नाहीतर फुकट खाव़ू आज पण ( जोरात हसतो )
रुजुता : ते बघा घेवुन आला तो.
राहुल : ख़रच की लगेच आणलं त्यान. ( चेहर्या वर आश्चर्याचे भाव ).
( तिघे ते वाफाळलेलं सूप पिवू लागतात ).
राहुल : छान आहे ना
रुजुता : हो... सुर्र्रर्र्रर ( जोरात आवाज करुन, अमेय सुपात सोया सोस टाकतो आणी तसाच आवाज करतो )
अर्ध सूप संपलं आहे. सुपात तरंगणारे तळलेले नूडल संपले आहेत.
राहुल : अरे हे बघ रे काय आहे यात.... ( चमच्यात सूप घेवुन सर्वांना दाखवतो. )
रुजुता : कोबी असेल तो......छे छे नाही काहीतरी वेगळच दिसतय...
(राहुल चमच्यात सुपातला एक पदार्थ घेवुन परत सर्वांना दाखवतो. )
राहुल : अग हे चिकन सारख दिसतय काहीतरी. कुठे गला तो चीनी.
( इकडे तिकडे पहात , लांब उभ्या असलेल्या चीनीचाँव ला बोलावतो )
रुजुता : इस धिस अ वेज सूप और नॉन वेज ?
चीनीचाँव : चिकन शुप शर.
राहुल : ( कपाळावर हात मारून घेत ) बट वुई आस्क फोर वेज सूप.
चीनीचाँव : नो शर, यु आश्क फोर चिकन शुप शर.
रुजुता : आता हो, आपण पिलं की हे.
राहुल : हो, तू पण पिल ना ?
रुजुता : म्हणजे मी पिलं फक्त, खाल्ल नाहीये चिकन अजुन ??
राहुल : म्हणजे काय, बुडली की शिवरात्र तुझी पण #@!#*%$.
रुजुता : व्हाट इस धिस, वुई टोल्ड यु टू ब्रिंग वेज.
चीनीचाँव : नो मेडम, शर आश्क फोर चिकन शुप. ( त्याची ध्वनीफित अडकली आहे )
राहुल : आय सजेस्टेड हर फोर चिकन, शी रिफ्यूजड एंड ओर्डरड यु फोर वेज.
चीनीचाँव : बट शर आश्क फोर चिकन शुप. ( राहुल डोकं धरून बसतो )
रुजुता : काय करुया आता?
राहुल : तुमने हमारा धर्मभ्रष्ट कर दिया %$@#@. ( चिडून )
रुजुता : त्याला हिंदी कुठे येतय.
राहुल : काय बोलू, डोकं चालत नाहीय माझ.
रुजुता : जावू द्या, आता पिल आहे तर काही करता येणार नाही.
राहुल : शिवरात्रीच काय ?
रुजुता : आपण जाणून बुजुन नाही ना केलं ते, मग चालतय.
राहुल : छे .., @#&*^%$, बंद करायला पाहिजे सालं हे होटल.
अमेय : देव कुठे म्हणतो की खाव़ू नका म्हणून.
रुजुता : तो हे पण म्हणत नाही की खा म्हणून.
राहुल : काय करुया, प्यायच..... की दुसरं मागवू?
रुजुता : पिवुया आता, दुसरं मागवून काय होणार.
राहुल : आणेल की तो.
रुजुता : नको पिवुया हेच,नाहीतर वाया जाईल.
राहुल : जाओ यार, शिझलर लेके आओ.( चीनी चाँव कड़े पाहून )
रुजुता : जावू द्या,बदला घेतला त्यांनी मागच्या वेळचा.
राहुल : हो, शेवटी करावे तसे भरावे.

मग धुर सोडणारे दोन शिझलर येतात,त्यावर तिघेही मिटक्या मारत ताव मारतात. पाठोपाठ ७२६ रु च बिल येतं. ८० रु व्याट चार्ज लावलेला असतो. तिघे खाली मान घालून स्वताची 'वाट' लावून घेवुन बाहेर पडतात, पडद्या मागुन दोन्ही वेटरांचा हसण्याचा जोर जोरात आवाज येतो. ( पडदा पडतो ).

पैसेंजरचा प्रवास पाच तासात

पैसेंजरचा प्रवास म्हणजे भलताच त्रासदायक हो. मी सहसा अश्या ट्रेनने कधी जायची हिम्मत करत नाही. परवा सोलापुर ते गुलबर्गा असा पैसेंजरने जायचा योग आला. 'फलकनुमा पैसेंजर' म्हणे त्या गाडीच नाव. हेदराबादला जाणारी ही गाड़ी भलतीच घाण असते, याची कल्पना अमु ने मला आधीच देवून ठेवली होती. कुठेही हात न् लावता सरळ आत जायच दरवाज्याला पण हात लावायचा नाही, भलतीच तारेवरची कसरत. टिकिट काढून चौकशी खिड़कीवरच्या त्या गोल आकाराच्या भोकातून आत डोकावलं. आजकाल खिड़की काचेची असते आणी त्यात उगाच न चालणारा माइक वगेरे घेवून दात कोरत एखाद दुसरा बसलेला असतो, ह्या जागेवर बहुदा अर्धवट मुके बहिरे लोक बसवतात अशी माझी पक्की समजूत आहे. पहिल्यांदा विचारलेला प्रश्न त्याना आधी ऐकू जात नाही आणी त्यानंतर ते तोंडातल्या तोंडात काय बड्बड्तात ते आपल्याला कधी पहिल्यांदा ऐकू येत नाही त्यामुळे त्याना एकच प्रश्न दोनदा विचारावा लागतो आणी उत्तरेही दोनदा ऐकावी लागतात. दिवसभर आपण अखंड बडबड करतो अशी ह्यांची चुकीची समजूत असते. 'फलकनुमा पैसेंजर कब आएगी' ह्या प्रश्नाला 'लेट है' एवढच उत्तर मिळाल. 'कितनी लेट है' अस आपण पुन्हा विचारायच मग 'घंटा, आधा घंटा' असे शब्द कानावर येतात. 'कितने बजे आएगी' ह्या प्रश्नावर कोम्पुटर वर बटन आपटून 'ग्यारा बजे' असे शब्द निघाले. म्हणजे गाडीची निघण्याची वेळ होती पावणे अकराची आणी हा म्हणे अकराला येते ? मग निघते कधी ? खिड़की वर पुन्हा विचारणा झाली. दस बीस मिनिट में निकलेगी. चौकशी खिड़की वर चौकशी करून काही उपयोग नसतो. ' घंटा, आधा घंटा ', 'दस बीस मिनिट ' अशी मोघम उत्तरे ऐकून आपण धन्यता मानायाची आणी त्यात जो आकडा मोठा असतो ते खर उत्तर, आणी त्या उत्तरात आणखी काही मिनिट जोडून गाडीची वाट पहायची. घडाळ्यात दहा वाजत होते. म्हटलं गाडीला तासभर अवकाश आहे तर सोलापुर फिरून यावं. रिक्श्याने रुजुता ज्या सोसायटीत आधी रहात होती तिथे पोहचलो. तिच्या जुन्या आठवणी जाग्या झाल्या. पूर्वीची जुनी माणसे भेटली.

पापभिरू माणसे आम्ही.. अकराला पाच मिनिटे अवकाश असताना पुन्हा स्टेशनवर आलो आणी गाडीची वाट पहाणं सुरु झालं. गणितात थोडी चुक झाली होती, काही मिनिटे जोडण्याऐवजी मी काही मिनिटे चुकून कमी केली होती. मला रेल्वेच गणित काय माहित. रेल्वेची अनओउंसमेंट ही आणखीन एक समस्या, रेल्वेचे हे गुण लालू पासून ममता पर्यंत ना कुणालाही बदलता आले, ना कधी येतील. सर्वात आधी ते भोंगे अश्या ठिकाणी लावतात की जेथून लोकांना काही ऐकुच जावू नये. एखाद वेळी कुहू कुहू करणारी कोकिळा दिसेल पण हे भोंगे काही दिसायचे नाहीत. नंतर त्यावरून सुरवातीला आणी शेवटी ऐकू येणारं ते टिंग टोंग सोडलं तर बाकी काही ऐकू येत नाही. कसली तरी अन्नौन्स्मेंट झाली आणी एक गाड़ी स्टेशन ला लागली. त्यावर लिहिल होतं ' बीजापुर-सोलापुर-गुलबर्गा-फलकनुमा-काचिगुडा पैसेंजर '. गाडीची अवस्था अमुने म्हटल्याप्रमाण... दरवाज्यावरच्या लोखंडी रौडला हात न लावता आत चढलो. खिडकीतुन त्या बर्थवर रुमाल वगेरे टाकले. जागा अड़वल्या. गाड़ी इथून सुटणारी असल्याने रिकामी होती. सामान जागेवर गेलं. किती वाजता गाड़ी निघेल याची वाट पहाण, एवढच करता येतं होतं. अनेक लोक येवून गाड़ी कुठे जाते याची चौकशी आमच्याकडे करत होते. गुलबर्गा - हैदराबाद सांगुन त्याना परत पाठवत होतो. बीजापुर नहीं जाती ? असे प्रश्न अनेक बाणासारखे येत होते. तेंव्हा गुल्बर्ग्याची ढाल पुढे करत होतो. मी म्हटल, की इतके लोक अस का विचारताहेत बर ? गाडीवर तर स्पष्ट लिहिलय ती कुठे जाणार ते. अमुला म्हटलं, की जरा विचारून ये तर खरं.. टी सी ला, की काय भानगड आहे ते. शेवटी कळल की गाड़ी बीजापुर पैसेंजर आहे फलकनुमा नाही. धावत पळत उतरावं लागलं. उतरताना गुल्बर्ग्याची ढाल पाठीवर ठेवली आणी खाली माना घालून प्लेटफोर्म २ कड़े निघालो. फलकनुमा २ वर येणार होती. ' गाडी कुठल्या स्टेशनावर येणार ' हा नेहमी एक मोठा प्रश्न असतो. ह्या प्रश्नाच उत्तर ब्रम्ह्देवाला काय खुद्द ती गाडी चालवन्यारयाला पण शेवटच्या क्षणापर्यंत माहित नसतं. मुंबई ला सर्व जण प्लेटफोर्म ऐवजी पुलावर उभे रहातात आणी गाडी ज्या रुलावरून येइल त्या प्लेटफोर्म वर उतरतात इथे सुदैवाने तस काही घडल नाही. घडाळ्यात बारा वाजत आलेले आणी आमच्या गाडीचा काही पत्ता नव्हता. उद्यानएक्सप्रेस येवून गेली, बीजापुर पसेंजर स्टेशनावर लागलेली, नागरकोइल ची अनाउन्समेंट झालेली, आमची कुठेगायब झाली कोण जाणे. 'ती संध्याकाळची कोणार्क पण येवून जाइल तरी आपली येणार नाही', मी उगाचचरफडलो. जीने उतरताना लांबून गाड़ी येताना दिसली. पुन्हा तेच सीटवर रुमाल टाकणे, जागा अड्वणे, धक्के खात गाडीत चढ़णे हे प्रकार झाले. खिड़कीच्या जागा पटकावल्या. नागरकोइल एक्सप्रेस गेल्यावर हलेल गाड़ी - मी अंदाज लावत होतो. कुठून तरी धड धड ऐकू आली. मी म्हटल आली नागरकोइल. खिडकीतुन बाहेर बघितलं तर नुसतं इंजिन धडधड़त गेलं. आता पुन्हा धड धड ऐकू आली. म्हटलं नक्की नागरकोइल. कसल काय एक मालगाडी मुंगीच्या पावलाने चालत आली. आम्हा दिड-दमडीच्या माणसांपेक्ष्या तो करोडो रुपयांचा माल रेल्वेला जास्त प्रिय. साडे बाराची वेळ. नागरकोइल अखेर आली आणी प्रथम ती विजापुर पैसेंजर निघाली त्यानंतर कुठे आम्ही प्रवासाला लागलो. कुठे ते "ग्यारा" आणी कुठे साडे बारा. मघाशी ऐकताना आपली चुक नाही ना झाली अस उगीच वाटुन गेलं.
जोरदार येणाऱ्या एन्जिनाच्या शिट्टी ने कान किटले आणी काळा कुट्ट धुर नाकातोंडात गेला. आता लक्ष्यात आलंकी आम्ही बरोबर इन्जिना पासून दुसरया डब्यात होतो. ' झुक झुक झुक झुक अगिन गाडी, धुरांच्या रेषा हवेतकाढी ' गाण म्ह णावस वाटल पण त्या धुरामुळे आवाजच निघेना. इथे धुरांच्या रेषा नव्हत्या तर अनेक वलयेअसलेले मोठाले ढग होते. ह्स्तातल्या पावसाने सर्वत्र हिरवळ झाली होती. नद्या तुडुम्ब भरून वहात होत्या. शेतकरीभाताची शेती कापत होते. सूर्य ढगांच्या आत लपला होतां. मस्त वातावरण होतं, अधून मधून धुरांचे लोळ उठतहोते. गाडीत् कुठे बटाटवडे खा, कुठे मिर्ची भजी चाव आणी तिखट लागल्यावर पाणी..अस चालु होतं. खाता खाता हीगरम नाहीत अस म्हणुन पुन्हा दुसरया कडून तेच विकत घेणे अस करत प्रवास चालला होता.
टिकेकरवाड़ी पहिल ठिकाण, त्यानंतर होट्गी (१२.४०), तिलाठी (१२.५०), अक्कलकोट ( १.००), नागणसुर (१.१५ ), बोरोटी ( १.२५ ), दुधनी ( १.४० ) करत कर्नाटकात प्रवेश केला. कुलाली (१.५० ), गौड़गाव ( २.०५ ), गाणगापुर ( २.१० ), हुन्सीहडगीळ ( २.२५ ), सावळगी ( २.२० ), बबलाद ( २.४० ) करत पावणेतिनला गुलबर्गा आलं. जस कुठेही हात न लावता चढलो होतो तसच उतरलो. शिट्टी च्या आवाजाने कान जवळ पास बंद झालेले आणी धुर खावुन धाप लागलेली तरीही सुखरूप आणी फक्त २ च तास उशिरा पोहचवल्या बद्दल रेल्वेचे मनोमन आभार मानले.